ABD doları hâlâ rezerv para olsa da BRICS ülkeleri yerel para ile ticaret, UNIT ve CBDC adımlarıyla de-dolarizasyonu hızlandırıyor. Bu yazıda atılan adımlar ve olası sonuçlar inceleniyor.
BRICS üyelerinin adımları, ABD doları merkezli küresel düzen üzerinde belirgin bir baskı oluşturuyor. BRICS’in yerel para birimleriyle ticaret, altına dayalı ödeme mekanizmaları ve dijital merkez bankası paraları (CBDC) gibi alternatif araçları değerlendirmesi, de-dolarizasyon tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Bu analizde BRICS stratejilerinin hangi mekanizmalarla doların kullanımını azaltabileceği ve kısa-orta vadede ortaya çıkabilecek etkiler ele alınıyor.
İçindekiler Tablosu
BRICS’in Temel Hamleleri
Blok, ABD dolarına olan bağımlılığı azaltmak için bir dizi adım atıyor. Bu adımlar hem ticari hem de finansal rezerv yapılarını hedef alıyor. Öne çıkan uygulamalar şunlar:
- Yerel para ile trade anlaşmaları ve ödeme mutabakatları
- Altına dayalı bir uzlaşı/settlement mekanizması: UNIT gibi modeller
- Rezervlerin çeşitlendirilmesi ve dolar cinsinden varlıkların azaltılması
- SWIFT’i devre dışı bırakma girişimleri ve BRICS Pay gibi alternatif ödeme ağları
- Dijital yuan ve diğer CBDC’lerin yaygınlaştırılması
UNIT ve altın odaklı yaklaşımlar
Altına dayalı bir settlement mekanizması, rezervlerin değer saklama işlevine alternatif sunmayı amaçlar. Altın tabanlı sistemler, özellikle güven krizlerinde güvenli liman algısını güçlendirebilir. Bununla birlikte operasyonel zorluklar, likidite ve uluslararası kabul görme süreci belirleyici olacaktır.
ABD Dolarının Güçlü Yanları ve Sınırlamalar
ABD doları hâlen küresel ticaretin ve rezervlerin büyük bir kısmında hakim konumda. Hızlı likidite, geniş piyasa derinliği ve uzun süreli güven unsurları doları destekliyor. Öte yandan, siyasi tercihler, yaptırım riski ve doların aşırı kullanımı bazı ülkeleri alternatif arayışına itiyor. Bu çelişki, değişimin kademeli ama istikrarlı olacağını işaret ediyor.
Kısa ve Orta Vadeli Senaryolar
Kısa vadede ABD dolarının yerini alacak tek bir rakip görünmüyor; dünyada %80 civarı ticaretin dolar üzerinden yapılması, ani bir dönüşümü engelliyor. Orta vadede ise rezerv çeşitlendirmesi, bölgesel ödeme sistemleri ve CBDC pilotları doların payını azaltabilir. Ancak yeni bir para biriminin küresel güven kazanması zaman alacaktır.
Sonuç
BRICS girişimleri, ABD dolarının egemenliğini doğrudan yıkmaktan çok, küresel para rejiminde alternatiflerin güçlenmesine zemin hazırlıyor. Hem ekonomik hem de teknik engeller var; yine de de-dolarizasyon yönündeki adımlar, küresel finans mimarisinde kademeli değişimlere yol açabilir. Daha fazla detay ve kaynak için Watcher.Guru raporuna bakabilirsiniz.