Ethereum için Vitalik Buterin, PeerDAS ve ZK-EVMs ile blockchain trilemma’nın canlı kodla çözüldüğünü savunuyor. Yazıda Fusaka, gas limit artışları ve dağıtık blok inşası ele alınıyor.
Ethereum için Vitalik Buterin, PeerDAS ve ZK-EVMs gibi yeniliklerin blockchain trilemma’sını çözdüğünü iddia ediyor. Bu gelişmeler, Fusaka yükseltmesi ve ana ağda çalışan veri erişilebilirliği çözümleri sayesinde ağın güvenlik, merkezsizleşme ve ölçeklenebilirlik arasında daha dengeli bir duruma gelmesini hedefliyor. Aşağıda bu teknik adımların ne anlama geldiğini ve önümüzdeki yıllarda beklenen değişiklikleri açıklıyoruz.
İçindekiler Tablosu
PeerDAS ve ZK-EVMs’in Rolü
PeerDAS, doğrulayıcıların tüm işlem verisini indirmeden veri varlığını örnekleme yoluyla teyit etmesini sağlar. Böylece doğrulayıcıların depolama ve hesaplama yükü azalır. ZK-EVMs ise sıfır bilgi ispatları kullanarak blok doğrulamasının daha verimli yapılmasını amaçlar. Vitalik Buterin bu iki teknolojinin birleşiminin trilemma sorununa pratik çözüm sunduğunu belirtiyor.
Data availability sampling nedir?
Data availability sampling, ağdaki düğümlerin rastgele küçük veri parçalarını kontrol ederek tüm veri kümesinin yeniden oluşturulabileceğini garanti etmesine dayanır. Bu yöntem, erasure coding ile birlikte çalışarak tam düğüm çalıştırma gereksinimini hafifletir ve daha düşük donanımla daha fazla kullanıcıyı doğrulayıcı olmaya teşvik eder.
Ethereum’un Yol Haritası ve Beklenen Adımlar
Buterin’in açıklamalarına göre 2026’da ZK-EVM düğümleri çalıştırma imkanları yaygınlaşacak ve gas limitlerinde kademeli artışlar görülecek. 2026-2028 döneminde state yapısında optimizasyonlar, gas repricing ve execution payload’larının data blob’lara taşınması planlanıyor. 2027-2030 döneminde ise ZK-EVM’lerin ana doğrulama yöntemi haline gelmesiyle daha büyük kapasite artışları mümkün olabilir.
- 2025: PeerDAS canlı ana ağda
- 2026: ZK-EVM’lerin ilk üretim kalitesi performansı ve gas limit artışları
- 2026-2028: State ve gaz rekalkülasyonları, data blob adaptasyonu
- 2027-2030: ZK-EVM merkezli daha geniş ölçeklenebilirlik
Dağıtık Blok İnşasının Önemi
Buterin ayrıca blok yapısının tek bir noktada toplanmaması gerektiğini vurguluyor. Dağıtık blok inşası, gerçek zamanlı işlem dahil etme süreçlerinde merkezi müdahale riskini azaltır ve coğrafi adaleti iyileştirebilir. Bu hedefe ulaşmak hem protokol içi hem de protokol dışı pazar mekanizmalarıyla desteklenebilir.
Sonuç ve Kaynak
Ethereum cephesinde PeerDAS ve ZK-EVMs kombinasyonu, trilemma tartışmasını pratik bir düzeye taşıyor. Teknolojinin güvenlik tarafındaki sınamaları sürdükçe, uygulama ve güvenlik iyileştirmeleri belirleyici olacak. Daha fazla teknik ayrıntı için Decrypt kaynaklı haberi inceleyebilirsiniz.